Συντάκτης: diasyndesi
Ενημέρωση: Νέες ημερομηνίες😃 – Βιωματικό εργαστήρι για γονείς ‘Εγώ Γονιός!’ Η δήλωση συμμετοχής είναι απαραίτητη και μπορεί να γίνει το αργότερο μέχρι τις 15/02/2018 Για πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής: Τηλεφωνήστε 96433036
Τι είναι η Γνωσιακή Συµπεριφορική Ψυχοθεραπεία;
Η Γνωσιακή Συµπεριφορική Ψυχοθεραπεία επικεντρώνεται στο παρόν, στις δυσκολίες που αντιμετωπίζεις στο εδώ και τώρα. Αν οι δυσκολίες που αντιμετωπίζεις σχετίζονται με συναισθηματικές δυσκολίες του παρελθόντος, τότε γίνεται αναφορά στο παρελθόν για να βρεθούν οι συσχετίσεις και να αποκτήσει νόημα η προβληματική συμπεριφορά.Είναι δομημένη και σταθερά προσανατολισμένη στους στόχους. Έχει σύντομη διάρκεια, καθώς επιδιώκει την όσο το δυνατόν πιο γρήγορη αλλαγή των δυσκολιών που έχουν παρουσιαστεί.Σε όλη τη διάρκεια των συναντήσεων θα έχετε ενεργό ρόλο, αφού η συνεργασία είναι σημαντικό κομμάτι της θεραπευτικής διαδικασίας. Από κοινού θα θέσουμε τους επιθυμητούς στόχους, θα αποφασίσουμε για τις τεχνικές που θα εφαρμοστούν, θα καταστρώσουμε το θεραπευτικό σχέδιο που θα σας βοηθήσει να ξεπεράσετε τις δυσκολίες σας και θα συμφωνήσουμε για τον τρόπο αξιολόγησης της πορείας της θεραπείας σας.
Η Γνωσιακή Συµπεριφορική Ψυχοθεραπεία βασίζεται στη φιλοσοφία ότι όλοι μας μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις προσωπικές μας δυσκολίες αν γνωρίσουμε τον εαυτό μας και μας δοθούν οι κατάλληλοι τρόποι. Έτσι, μέσα από όλη τη θεραπευτική διαδικασία, προωθείται και επιδιώκεται ηαυτονομία του ατόμου.
Ποια είναι η συλλογιστική της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας;
«Ταράσσει τοὺς ἀνθρώπους οὐ τὰ πράγματα, ἀλλὰ τὰ περὶ τῶν πραγμάτων δόγματα»
– Επίκτητος-
Η Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία βασίζεται στην αρχή ότι δεν είναι το γεγονός που μας κάνει να μην αισθάνομαστε καλα, αλλά οι σκέψεις μας για το συγκεκριμένο γεγονός.
Παράδειγμα
Δύο άτομα βρίσκονται σε ένα πάρτι χωρίς να γνωρίζουν καλά τους παρευρισκόμενους. Το ένα άτομο, κατά τη διάρκεια του πάρτι νιώθει ευχάριστα και διασκεδάζει, είτε χορεύοντας, είτε μιλώντας με τους άλλους κ.ο.κ. Το άλλο άτομο νιώθει άγχος και είτε τρώει ή πίνει μόνο του, είτε κάθεται στον καναπέ, συμμετέχοντας λιγότερο στην αλληλεπίδραση με τους άλλους. Και για τους δύο, η κατάσταση είναι η ίδια: βρίσκονται σε ένα πάρτι χωρίς να γνωρίζουν καλά τους παρευρισκόμενους, ωστόσο, παρατηρούνται διαφορές στα συναισθήματά τους και στον τρόπο που συμπεριφέρονται. Το πρώτο άτομο εμφανίζεται ως κοινωνικό και κεφάτο ενώ το δεύτερο άτομο παρουσιάζεται ως μοναχικό και αγχώδες. Στις διαφορές αυτές (συναίσθημα και συμπεριφορά) έρχεται να προστεθεί μια ακόμα διαφορά: η σκέψη. Το πρώτο άτομο, λοιπόν, μπορεί να σκέφτεται: «Είναι μια καλή ευκαιρία να γνωρίσω καινούριους ανθρώπους. Είναι φοβερό πάρτι! Περνάω τέλεια! Οι καλεσμένοι είναι πολύ συμπαθητικοί!». Το δεύτερο άτομο ενδεχομένως σκέφτεται: «Δεν γνωρίζω κανένα, νιώθω πολύ άβολα. Όλοι θα με κοιτάζουν και θα λένε ότι δεν ταιριάζω εδώ μέσα….».
Συνοψίζοντας, θα λέγαμε ότι δεν είναι η κατάσταση που μας δημιουργεί κάθε φορά τα συναισθήματά μας, αλλά ο τρόπος που ερμηνεύουμε την κατάσταση.
Η αναγνώριση της επιρροής των νοητικών διαδικασιών (των σκέψεων) στις συναισθηματικές και συμπεριφοριστικές αντιδράσεις, διαμόρφωσε το βασικό πυρήνα της ΓΣΘ.
Η νοητική επεξεργασία του ατόμου αφορά σε σκέψεις γύρω από τον εαυτό του, τους άλλους/το περιβάλλον του και το μέλλον.
Πώς, όμως, μπορεί να γνωρίζει κανείς πότε οι νοητικές λειτουργίες (οι σκέψεις) δεν είναι βοηθητικές ή είναι μη λειτουργικές;
Σύμφωνα με τον Beck, τον ιδρυτή της ΓΣΘ, στην καθημερινότητα μας λειτουργούμε ως πρακτικοί επιστήμονες. Όταν δηλαδή ερχόμαστε αντιμέτωποι με οποιαδήποτε κατάσταση, παρατηρούμε, διατυπώνουμε υποθέσεις, ελέγχουμε την εγκυρότητά τους και συνάγουμε συμπεράσματα, τα οποία λειτουργούν ως οδηγός συμπεριφοράς σε μελλοντικές καταστάσεις. Ακόμη και αν κάνουμε λάθη στην εκτίμηση μιας κατάστασης ή στις δυνατότητές μας, είμαστε σε θέση να επανεκτιμήσουμε την κατάσταση και να την προσεγγίσουμε με τρόπο μεθοδικό, επινοώντας εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης.
Επί της ουσίας, κάνουμε χρήση πειραματικών μεθόδων χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Όταν επομένως οι υποθέσεις μας είναι εσφαλμένες (δυσλειτουργική νοητική επεξεργασία), τότε αδυνατούμε να επιλύσουμε επιτυχώς τις δυσκολίες που μας παρουσιάζονται, και βρισκόμαστε εγκλωβισμένοι σε αυτό που στη Γνωσιακή Συµπεριφορική Ψυχοθεραπεία ονομάζεται φαύλος κύκλος και, συνεπώς, αδυνατούμε να προσαρμοστούμε.
Επομένως, ο λειτουργικός τρόπος σκέψης δεν είναι η θετική σκέψη («όλα θα πάνε καλά, τα πράγματα είναι μια χαρά») αλλά η ρεαλιστική. Η ρεαλιστική σκέψη αναζητά την αντικειμενική εκτίμηση μιας κατάστασης καθώς επίσης και τους πιθανούς τρόπους διαχείρισής της.
Παράδειγμα φαύλου κύκλου
Η Μ. θέλει να είναι πολύ καλή στη δουλειά της και να μην αφήνει περιθώρια για λάθη. Η αρνητική/μη ρεαλιστική σκέψη που κάνει πίσω από αυτό είναι: «Αν κάνω λάθος, θα είναι απόδειξη ότι δεν είμαι ικανή για αυτή τη θέση». Αυτή η σκέψη γεννά το συναίσθημα του άγχους, με αποτέλεσμα να παραμένει περισσότερες ώρες στη δουλειά για να ελέγξει και να τελειοποιήσει την εργασία που της ανατέθηκε ή/και ακόμα να παίρνει εργασία και στο σπίτι της (συμπεριφορά). Όλη αυτή η διαδικασία έχει ως αποτέλεσμα η Μ. να παραμερίζει την προσωπική της ζωή, να νιώθει συνεχώς πίεση χρόνου και να είναι εξαντλημένη τόσο σωματικά όσο και ψυχικά.
Αυτή η πίεση και η εξάντληση που νιώθει η Μ. της αυξάνει το άγχος της για το αν θα κάνει κάποιο λάθος στη δουλειά της με αποτέλεσμα να αφιερώνει ακόμα περισσότερο χρόνο στη δουλειά και να βιώνει ακόμα μεγαλύτερη πίεση.
Ποια είναι η αποτελεσματικότητα της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας;
Υπάρχει μια πληθώρα ερευνητικών δεδομένων που αποδεικνύουν ότι η Γνωσιακή Συµπεριφορική Ψυχοθεραπεία λειτουργεί αποτελεσματικά στη θεραπεία της κατάθλιψης και των αγχωδών διαταραχών, καθώς και μιας σειράς άλλων ψυχολογικών δυσκολιών και καταστάσεων. Τα ερευνητικά αυτά δεδομένα έχουν αξιολογηθεί προσεκτικά από διεθνείς αρμόδιους φορείς, όπως το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Κλινικής Αριστείας (NICE) της Μεγάλης Βρετανίας.
Οι Γνωσιακοί Συμπεριφορικοί Ψυχοθεραπευτές είναι συνήθως επιστήμονες από το χώρο της υγείας, όπως ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί, νοσηλευτές ψυχικής υγείας, ψυχίατροι, κλπ.
Σε τι μπορεί να βοηθήσει η Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία;
- Καθημερινές δυσκολίες / επίλυση προβλημάτων (χαμηλή αυτοεκτίμηση, αναβλητικότητα, διεκδικητικότητα, διαχείριση χρόνου κλπ.)
- Συναισθηματικές δυσκολίες (ζήλια, διαπροσωπικές δυσκολίες κλπ.)
- Διαχείριση θυμού
- Αγχώδεις διαταραχές (συμπεριλαμβανομένων των κρίσεων πανικού και της Διαταραχής Μετατραυματικού Στρες – PTSD)
- Κατάθλιψη
- Πένθος
- Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή
- Διπολική διαταραχή
- Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης
- Χρόνιος πόνος
- Σωματικά συμπτώματα χωρίς ιατρική διάγνωση
- Δυσκολίες στον ύπνο
- Σεξουαλικές διαταραχές
Η Γνωσιακή Συµπεριφορική Ψυχοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό και συνέργεια με φαρμακευτική αγωγή που έχει συνταγογραφηθεί από τον ψυχίατρό σας. Μπορείτε, επίσης, να χρησιμοποιήσετε τη Γνωσιακή Συµπεριφορική Ψυχοθεραπεία από μόνη της, εάν αυτό επιτρέπεται από τη φύση και την ένταση του προβλήματός σας. Αυτή είναι μια απόφαση που μπορείτε να λάβετε σε συνεργασία με το θεραπευτή σας.
Φάνη Κλεάνθους – Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια / Κοινωνική Λειτουργός
Μια γρήγορη ματιά γύρω από τη Διαταραχή Πανικού Τι είναι η διαταραχή πανικού; Τι είναι, όμως, η προσβολή πανικού; Γιατί δημιουργούνται αυτά τα συμπτώματα στην προβολή πανικού; Τι να κάνω για να βοηθήσω τον εαυτό μου;
Μια γρήγορη ματιά γύρω από τη Διαταραχή Πανικού
Τι είναι η διαταραχή πανικού;
Όταν μιλάμε για διαταραχή πανικού, εννοούμε τις επανειλημμένες και απροσδόκητες προσβολές πανικού και κατά την περίοδο αυτή, για τουλάχιστον ένα μήνα, υπάρχει επίμονη ανησυχία ότι θα ξαναϋπάρξει προσβολή πανικού ή υπάρχει η ανησυχία για τις επιπτώσεις της προσβολής πανικού. Δηλαδή, το άτομο μπορεί να ανησυχεί ότι θα χάσει τον έλεγχο, ότι θα πεθάνει ή ότι θα τρελαθεί. Ακόμα, έκτος από τις πιο πάνω ανησυχίες, το άτομο παρουσιάζει αλλαγή στη συμπεριφορά του σε σχέση με τις προσβολές πανικού. Για παράδειγμα, μπορεί να αρχίσει να αποφεύγει καταστάσεις που συνδέονται με την προσβολή πανικού π.χ. άσκηση ή την παρουσία του σε χώρους όπου δεν αισθάνεται οικεία. Με λίγα λόγια, αρχίζει να περιορίζει τη ζωή και τη λειτουργικότητά του με γνώμονα το πώς θα επηρεάσει και θα αποφύγει μια επερχόμενη προσβολή πανικού. Φυσικά, για να μπορέσουμε να μιλάμε για διαταραχή πανικού, θα πρέπει να βεβαιωθούμε ότι δεν συντρέχει κάποιος άλλος παράγοντας που μπορεί να προκαλεί την προσβολή πανικού. Αυτός ο παράγοντας μπορεί να είναι είτε κάποια ουσία (φάρμακα, ουσία κατάχρησης) είτε κάποια άλλη σωματική κατάσταση (υπερθυρεοειδισμός). Επιπρόσθετα, θα πρέπει να διερευνηθεί η πιθανότητα αν οι προσβολές πανικού προέρχονται από κάποια άλλη διαταραχή όπου εκεί αναφερόμαστε σε προσδιοριστή προσβολή πανικού.
Τι είναι, όμως, η προσβολή πανικού;
Πρόκειται για ένα απότομο ξέσπασμα εντόνου φόβου ή δυσφορίας που κορυφώνεται μέσα σε λίγα λεπτά και διακρίνεται από 4 ή περισσότερα από τα έξης συμπτώματα (DSM-V):
- ταχυκαρδία / αύξηση του καρδιακού ρυθμού
- εφίδρωση
- τρέμουλο ή τρόμος
- αίσθημα λαχανιάσματος ή ασφυξίας
- αίσθημα πνιγμονής
- πόνος ή δυσφορία στο θώρακα
- ναυτία ή κοιλιακή ενόχληση
- αίσθημα ζάλης, αστάθεια ή τάση για λιποθυμία
- ρίγη ή αίσθημα ζέστης
- παραισθήσεις (μούδιασμα ή μυρμηγκιάσματα)
- αποπραγματοποιηση (αίσθημα μη πραγματικού) ή αποπροσωποποίηση (αίσθημα απόσπασης από τον ίδιο τον εαυτό)
- φόβος απώλειας έλεγχου ή φόβος επερχόμενης τρέλας
- φόβος θανάτου
Γιατί δημιουργούνται αυτά τα συμπτώματα στην προβολή πανικού;
Όταν ερμηνεύσουμε κάτι ως δύσκολο ή/και επικίνδυνο (απειλητικό) τότε ο εγκέφαλος μας ενεργοποιεί το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και γίνεται έκκριση της αδρεναλίνης με αποτέλεσμα να δημιουργούνται τα πιο πάνω συμπτώματα. Για περισσότερες πληροφορίες ανατρέξτε σε προηγούμενο άρθρο με τίτλο «Μια γρήγορη ματιά γύρω από το άγχος».
Τι είναι η Διαταραχή Πανικού με Αγοραφοβία;
Όταν το άτομο φοβάται να βρίσκεται σε μέρη από τα οποία πιστεύει ότι η διαφυγή είναι δύσκολη, ή δεν υπάρχει δυνατότητα να έχει βοήθεια, σε περίπτωση που έχει συμπτώματα πανικού, με αποτέλεσμα να αποφεύγει καταστάσεις ( μέρη με συνωστισμό, κλειστούς χώρους, μέσα μεταφοράς ) ή να δημιουργεί συμπεριφορές ασφαλείας( π.χ. για να βγει έχει πάντα μαζί του καραμέλες, πολλά μπουκάλια νερό κλπ) τότε αναφερόμαστε στη Διαταραχή Πανικού με Αγοραφοβία. Αναλυτικά για την Αγοραφοβία μπορείτε να δείτε εδώ.
Υπάρχει θεραπεία για τη Διαταραχή Πανικού;
Η Διαταραχή Πανικού μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με γνωσιακή συμπεριφορική ψυχοθεραπεία αφού θεωρείται η πιο αποτελεσματική μέθοδος στην αντιμετώπιση της διαταραχής (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2409267/ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3584580/ https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1053811906006823). Σε ορισμένες περιπτώσεις χορηγείται φαρμακευτική αγωγή, όταν κρίνεται απαραίτητο, ώστε να ανακουφιστεί το άτομο. Η πρόγνωση της θεραπείας είναι εξαιρετικά καλή, ειδικά για άτομα με υψηλό κίνητρο.
Πώς δουλεύει η γνωσιακή συµπεριφορική θεραπεία στη Διαταραχή Πανικού;
Η γνωσιακή συµπεριφορική ψυχοθεραπεία εστιάζει στο ‘εδώ και τώρα’. Θα γίνει αξιολόγηση της διαταραχής και εκπαίδευση σε αυτήν. Σε συνεργασία, θεραπευτής και θεραπευόμενος, θα θέσουν τους στόχους από την ψυχοθεραπευτική διαδικασία και θα κινηθούν από κοινού προς την επίτευξη τους. Θα διερευνήσουν τεχνικές που ταιριάζουν στο άτομο και θα εντοπίσουν τις δυσλειτουργικές σκέψεις και πεποιθήσεις, σε σχέση με τη διαταραχή, με στόχο τη διερεύνηση της εγκυρότητας τους αλλά και την αναπλαισίωση τους σε πιο ρεαλιστικές. Περισσότερα για τη γνωσιακή συμπεριφορική ψυχοθεραπεία μπορείτε να δείτε εδώ.
Πώς μπορώ να βρω ψυχοθεραπευτή;
Μπορείτε να επικοινωνήσετε με επαγγελματικούς συλλόγους όπου θα σας παραχωρήσουν λίστα από εγκεκριμένους ψυχοθεραπευτές. Με αυτό τον τρόπο διασφαλίζετε ότι ο ψυχοθεραπευτής που θα απευθυνθείτε έχει την κατάλληλη επαγγελματική κατάρτιση .
Φάνη Κλεάνθους – Γνωσιακή Συµπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια / Κοινωνική Λειτουργός
+357 96433036
